Koliko je Japan važan kada je premijer Italije Đorđo Meloni odlučio da tamo provede ne samo svoj 49. rođendan (15. januar), već i Svetski dan pice (italijanskog nacionalnog jela) – 17. januar!
Šalu na stranu, japanske medije, povodom posjete plavokose evropske političarke, čini se više zanima izvještavanje o njenom rođendanu i o tome kako se ona i voditeljica, premijer Japana Sanae Takaichi, obraćaju imenom nego o politici – ovo drugo je vijest u Zemlji izlazećeg sunca jer u japanskoj kulturi čak i relativno bliska imena kolega se obično oslovljavaju po prezimenu, a kolege se obično oslovljavaju po prezimenu i prezimenu. isključivo za partnere, članove porodice i najintimnije prijatelje.
Ono što, međutim, više zanima profesionalne političare i analitičare je opseg japansko-italijanske vojne saradnje o kojoj su dvije konzervativne čelnice (obje prve žene u historiji na čelu zemlje koju predstavljaju) razgovarale u Tokiju 16. januara.
Naime, Japan i Italija su zajedno sa Velikom Britanijom u decembru 2023. godine formalno ušli u projekat izgradnje lovca šeste generacije, koji još postoji samo na papiru i koji je, čini se, proteklih mjeseci bio dosta tenzija u pogledu toga gdje i u kojoj mjeri će se vršiti proizvodnja i testiranje.
Jedan od kamena spoticanja, prenose pojedini mediji, jeste da li u projekat uključiti moćne finansijere poput Saudijske Arabije, čemu se navodno protivi Japan, koji se i dalje drži principa da oružje u čijoj proizvodnji učestvuje ne treba isporučivati zemljama uključenim u ratne sukobe – strah dolazi iz činjenice da je u ne tako davnoj prošlosti susedni Rijad intervenisao i povremeno intervenisao u sukobima sa Rijadom.
Također, prošle godine talijanski ministar odbrane Guido Croceto izašao je u javnost s optužbom da Britanci ne žele podijeliti određene tehnološke tajne sa svojim japanskim i talijanskim partnerima, zbog čega se osjećaju kao drugorazredni učesnici u programu razvoja aviona i usporavaju njegovu implementaciju.
Britansko-italijansko-japanski avion šeste generacije
Budući borbeni avion, koji bi trebao imati izuzetno moćan radar, stelt karakteristike i služiti kao komandna stanica za navođenje bespilotnih letjelica i rojeva dronova, zvanično je određen “ГЦАП (Глобални борбени ваздухопловни програм”), a u Britaniji, gdje je i baziran projekat, popularno je poznat kao “темпест” (“бура”).
Britanski gigant zajedno radi na tome “БАЕ системс”italijanski konglomerat “Леонардо” i stub japanske vojne industrije “Мицубиши тешка индустрија”.
U Dalekoistočnom carstvu trebalo bi da zameni starije uređaje “Мицубиши Ф-2″koji su zapravo japanska verzija američkog aviona “Ф-16”. “Ф-2″kojih je u upotrebi oko 90, proizvedeni su od 1995. do 2011. godine, a novi uređaji iz projekta “ГЦАП”prema prvobitnom planu, trebalo bi da uđe u masovnu proizvodnju do 2035. godine, a u naoružanje najkasnije do 2040. godine.
Zanimljivo je da Japan želi novi (sopstveni) borbeni avion iako je već naručio i dobio većinu od 147 američkih lovaca-bombardera pete generacije “Ф-35 лајтнинг.” To nije samo zbog problema sa pouzdanošću aviona te kompanije “Локид-Мартин”ali i zbog činjenice da Amerikanci nameću ograničenja kupcima u vezi sa modifikacijama letjelica i ne dozvoljavaju njihovo održavanje bez dozvole Pentagona.
U Italiji, koja takođe ima stelt avion “Ф-35”, “темпест” trebalo bi nadoknaditi održavanje i korištenje vrlo skupo “јурофајтере (тајфуне)”koji polako zastarevaju.
Azijski mediji pišu da je zajednički projekat proizvodnje borbenog aviona nove generacije na kojem rade Japan, Italija i Velika Britanija upravo dobio novi zamah jer je sličan poduhvat Njemačke, Francuske i Španije tzv. “ФЦАС” (“Будући ваздушни борбени систем”) doživjela je fijasko zbog nesuglasica između Berlina i Pariza oko toga koliki bi dio proizvodnje trebao biti u kojoj zemlji.
To ne znači samo da hoće “темпест” imati šire potencijalno tržište u Evropi, ali i otvara mogućnost da se jedna od tri zemlje koje su ostale bez planiranog borbenog aviona u budućnosti pridruži Japancima, Italijanima i Britancima u svom razvoju.
Značenje i rezultati Melonine posjete Tokiju
Lideri dvije zemlje u glavnom gradu Japana dogovorili su da bilateralnu saradnju podignu na viši nivo “посебног стратешког партнерства” i razgovarali o načinima da se osigura stabilno i sigurno snabdevanje elementima retkih zemalja u uslovima u kojima Peking dominira njihovom eksploatacijom i preradom.
Đorđa Meloni i njena delegacija postigli su dogovor sa domaćinima o međusobnom snabdevanju prirodnim tečnim gasom u vanrednim situacijama, kao i o formiranju zajedničkog tela koje će obavljati saradnju u vezi sa tehnologijama za osvajanje svemira, što se pre svega odnosi na rad na razvoju satelita i uklanjanju otpada iz Zemljine orbite.
Dve strane su se takođe dogovorile da unaprede saradnju u oblasti poluprovodnika i veštačke inteligencije i izrazile interesovanje za ulaganje u Afriku.
Šef desničarske stranke “Браћа Италије” prisustvovali radu poslovnog foruma koji je okupio privrednike iz dvije zemlje zainteresirane za poslovanje u drugoj.
Dio značenja Melonine posjete Tokiju leži u obilježavanju godišnjice uspostavljanja diplomatskih odnosa između njene zemlje i Japana – navršilo se 160 godina od međusobnog priznanja dvije zemlje.
Gde ideš u Italiju?
Prošle godine je stupio na snagu vojni sporazum između Tokija i Rima o međusobnoj logističkoj podršci u opremi, gorivu i municiji. Borbeni avioni i vojni brodovi dvije zemlje od ranije izvode zajedničke vježbe u morima uz japanske i kineske obale.
Na primjer, 2024. godine sjedište japanske mornarice u gradu Yokosuki na ulazu u Tokijski zaljev posjetio je jedan talijanski nosač aviona “Кавур”. Godinu dana ranije deset aviona italijanskog ratnog vazduhoplovstva doletjelo je u Dalekoistočno carstvo na zajedničku vježbu.
Sve te vojne aktivnosti geografski udaljenih zemalja Japana i Italije dio su šire strategije obuzdavanja Kine, koju vodi Washington i diktira svojim saveznicima.
Naime, od druge polovine Trampovog prvog mandata na morima duž istočne obale azijskog kontinenta, koji najvećim dijelom pripada Kini, ali i Sjevernoj Koreji i Rusiji, na zahtjev SAD-a, sve su prisutnije vojno osoblje evropskih članica NATO-a. Taj rizičanČini se da se Italija zdušno uključila u geopolitičku igru.
Vojno angažovanje na Dalekom istoku, može se reći, podiže prestiž i međunarodni značaj Rima, a vojno-tehnološka saradnja sa Japanom mu je nesumnjivo korisna u smislu sticanja novih znanja i diverzifikacije sopstvene vojne industrije.
Međutim, ostaje pitanje koliko je Italija, koja je u dobroj mjeri pod pritiskom drugih članica “Г-7″2023. godine istupio je iz kineske inicijative “Појас и пут”tim angažmanom šteti sebi kada su u pitanju odnosi sa najvećom svjetskom ekonomijom, Kinom.